🪔 विघ्नेश्वर–चतुर्थी व्रतमाहात्म्यम्
(विक्रमसंवत् २०८४, पौषमासे शुक्लपक्षे चतुर्थी तिथौ)

मिति: २०८४ पौष १६ गते, शुक्रवार
(Friday, December 31, 2027)

चतुर्थी तिथि:
२०८४ पौष १६ गते बिहान ०८:२६ बजे प्रारम्भ भई
२०८४ पौष १७ गते बिहान ११:१० बजे समाप्त हुनेछ।

चतुर्थी तिथि शुक्रवारको अधिकांश समय व्यापन गर्ने भएकाले,विघ्नेश्वर चतुर्थी व्रत शुक्रवार, २०८४ पौष १६ गते नै आचरित गरिन्छ।

चतुर्थी मध्याह्न मुहूर्त:बिहान ११:१२ देखि दिउँसो ०१:१७ सम्म

अवधि:०२ घण्टा ०५ मिनेट

वर्जित चन्द्रदर्शन (चन्द्रमा दर्शन निषेध) समय:पौष १६ गते बिहान ०९:१७ देखि साँझ ०८:३६ सम्म

अवधि:११ घण्टा २० मिनेट

चतुर्थी तिथि प्रारम्भ:२०८४ पौष १६ गते बिहान ०८:२६ बजे

चतुर्थी तिथि समाप्त:२०८४ पौष १७ गते बिहान ११:१० बजे

विघ्नेश्वर चतुर्थी

पौष शुक्ल चतुर्थी व्रत भगवान गणेशलाई समर्पित एक अत्यन्त लोकप्रिय व्रत हो। पौष महिनाको चतुर्थीमा भक्तिपूर्वक भगवान गणेशको विघ्नेश्वर स्वरूपको पूजा-अर्चना गरिन्छ। यस दिन विशेष रूपमा ब्राह्मणहरूलाई लड्डुको भोजन गराएर दक्षिणा आदि प्रदान गरिन्छ। विधिवत् यस व्रतको पालन गर्नाले धन-धान्यको प्राप्ति हुन्छ। हिन्दु मान्यता अनुसार भगवान गणेशको जन्म मध्याह्नको समयमा भएको थियो, त्यसैले मध्याह्न काललाई गणेश पूजनका लागि सर्वोत्तम मानिन्छ।

भगवान गणेश हिन्दु धर्ममा पुजिने सर्वाधिक लोकप्रिय देवताहरू मध्ये एक हुनुहुन्छ। धर्मग्रन्थहरूमा भगवान गणेशलाई प्रथम-पूज्य भनिएको छ। अतः प्रत्येक धार्मिक अनुष्ठान, पूजा-पाठ आदि धर्म-कर्म गर्नुभन्दा पहिले सर्वप्रथम गणेशजीको नै पूजन गरिन्छ।

हिन्दु धर्ममा शुक्ल चतुर्थी व्रत एक विशिष्ट व्रतको रूपमा वर्णित छ, जसलाई मुख्यतया विनायक चतुर्थीको नामले चिनिन्छ। यो व्रत पौष महिनाको शुक्ल पक्षको चतुर्थी तिथिमा मनाइन्छ र यसको उल्लेख धर्मसिन्धु, निर्णयसिन्धु, स्कन्दपुराण, भविष्यपुराण तथा नारदपुराण जस्ता ग्रन्थहरूमा प्राप्त हुन्छ। यस व्रतको उद्देश्य विघ्नहरूको नाश, संकटहरूको निवारण एवं मनोकामनाहरूको पूर्ति मानिएको छ।

विघ्नेश्वर चतुर्थी व्रत पूजा विधि

पौष शुक्ल चतुर्थीको दिन व्रत गर्ने सरल विधि वर्णन गरिएको छ। यद्यपि क्षेत्रीय एवं कुल परम्पराको आधारमा पूजन विधिमा केही भिन्नता हुन सक्छ।

सर्वप्रथम प्रातःकाल स्नानपछि स्वच्छ वस्त्र धारण गर्नुहोस् तथा सङ्कल्प लिएर भगवान श्रीगणेशको पूजन गर्नुहोस्।
त्यसपछि गणेशजीलाई दुबो (दूर्वा), शमी पत्र, सिन्दूर, लड्डु, मोदक, तिल एवं सख्खर (गुड़) अर्पण गर्नुहोस्।
गणेशजीलाई २१ वटा दुबोको आहुतिका साथ नमस्कार गर्दै सङ्कट नाशन गणेश स्तोत्र अथवा गणपति अथर्वशीर्षको पाठ गरिन्छ।
व्रतको पूर्ण सफलताका लागि विघ्नेश्वर चतुर्थी व्रत कथाको पाठ गर्नुहोस्।
मुद्गलपुराण अनुसार पञ्चमी तिथिमा ब्राह्मणको समक्ष विधिवत् व्रतको पारण गर्नुहोस्।

यस दिन व्रत गर्नाले मिल्ने पुण्यफल विघ्न विनाशक तथा सकल सिद्धि प्रदायक मानिएको छ। विशेष गरी जुन व्यक्तिले यस व्रतलाई श्रद्धा एवं नियमपूर्वक गर्दछ, उसका समस्त कार्यहरू निर्विघ्न रूपमा सम्पन्न हुन्छन्। यो व्रत विद्यार्थी, व्यापारी वर्ग, तथा नवनिर्माण कार्यहरूमा संलग्न मानिसहरूका लागि विशेष रूपमा फलदायक मानिन्छ।

धर्मसिन्धु एवं निर्णयसिन्धुमा यस व्रतलाई सबै व्रतहरूमा श्रेष्ठतम एवं अग्रणी व्रतहरू मध्ये एक भनिएको छ। यस व्रतको महिमाको सन्दर्भमा मुद्गलपुराणमा पनि विस्तृत वर्णन प्राप्त हुन्छ।

यस प्रकार पौष शुक्ल चतुर्थीको व्रत, जो गणेशजीलाई समर्पित छ, धर्मशास्त्रहरूमा विघ्नहरूको निवारण, सुख-समृद्धि एवं मनोवाञ्छित फल प्राप्तिका लागि अत्यन्त प्रभावशाली एवं श्रद्धापूर्वक आचरण गरिने व्रत मानिएको छ।

🪔 विघ्नेश्वर–चतुर्थी व्रतमाहात्म्यम् (विक्रमसंवत् २०८४, पौषमासे शुक्लपक्षे चतुर्थी तिथौ)

Comments